2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда кепілсіз тұтынушылық кредиттер бойынша мерзімі өткен берешекті реттеуге арналған бірыңғай цифрлық Finkelisim.kz платформасы жұмыс істей бастады. Платформаны Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Бірінші кредиттік бюромен бірлесіп әзірледі.
Платформа бірнеше кредитордың — банктердің, микроқаржы ұйымдарының немесе коллекторлық агенттіктердің алдында кепілсіз тұтынушылық кредиттері бойынша мерзімі өткен берешегі бар қарыз алушыларға арналған.
Енді әр кредиторға жеке-жеке жүгінудің қажеті жоқ. Бір өтініш беруге болады, содан кейін платформа берешек туралы мәліметтерді автоматты түрде жинап, кредиторларға жібереді.
Өтінішті кім бере алады
Өтінішті мынадай жағдайларда беруге болады:
- мерзімі өткен берешек кемінде 90 күнтізбелік күнді құраса;
- екі немесе одан да көп кредитордың алдында берешек болса;
- берешектің жалпы сомасы 150 АЕК-тен 1 600 АЕК-ке дейін болса — 2026 жылы 648 750 теңгеден 6 920 000 теңгеге дейін;
- берешек бойынша сот шешімі немесе мәжбүрлеп өндіріп алудың өзге де шаралары болмаса, оның ішінде сот бұйрығы, атқарушылық жазба немесе медиативтік келісім.
Рәсімнің кезеңдері
Рәсім мынадай тәртіппен жүргізіледі:
- Қарыз алушы Finkelisim.kz платформасы арқылы өтініш береді.
- Омбудсман өтінішті барлық кредиторға жібереді.
- Кредиторлар берешек сомасын тексеріп, ұжымдық реттеуге келісу немесе одан бас тарту туралы шешім қабылдайды.
- Кредиторлардың келісімі алынғаннан кейін омбудсман сол күні қарыз алушыны хабардар етеді.
- Қарыз алушы құжаттарға 72 сағат ішінде қол қояды.
- Құжаттарға қол қойылғаннан кейін омбудсман оларды кредиторларға жібереді.
- Кредиторлар берешекті өндіріп алуды тоқтата тұрады және ұжымдық реттеу рәсімінің қолданылғаны туралы ақпаратты кредиттік бюроға береді.
Кредиторлар өтінішті мақұлдағаннан кейін қарыз алушыға құжаттарға қол қоюға немесе бас тарту себебін көрсете отырып, қол қоюдан бас тартуға 72 сағат беріледі. Құжаттарға белгіленген мерзімде қол қойылмаса, бұл рәсімге қатысудан бас тарту болып есептеледі.
Құжаттарға қол қойылғаннан кейін не болады
Берешек бірыңғай кесте бойынша өтеледі, ал платформа төлемдерді кредиторлар арасында автоматты түрде бөледі.
Егер қарыз алушы 40 күнтізбелік күннен астам мерзімге төлемді кешіктірсе, кредитор сот бұйрығын шығару туралы сотқа жүгінуге құқылы. Сот бұйрығы тараптарды сотқа шақырмай және сот талқылауын өткізбей, үш жұмыс күні ішінде шығарылады.
Қатысу құны
Қарыз алушының рәсімге қатысуы тегін.
2027 жылғы 1 қаңтарға дейін медиатор қызметтеріне жұмсалатын шығыстарды Банктік омбудсман мен Микроқаржы омбудсманы өтейді.
Бұл берешекті есептен шығару емес, оны реттеу тетігі екенін түсіну маңызды.
Өтеу кестесі
Жалпы шарттар бойынша қарыз алушылар үшін
| Жиынтық берешек сомасы | Ай саны | Ай сайынғы ең жоғары төлем |
|---|---|---|
| 1 млн теңгеге дейін | 12 | 84 000 теңге |
| 1 млн теңгеден 2 млн теңгеге дейін | 24 | 84 000 теңге |
| 2 млн теңгеден 3 млн теңгеге дейін | 36 | 84 000 теңге |
| 3 млн теңгеден 5 млн теңгеге дейін | 48 | 105 000 теңге |
| 5 млн теңгеден 7 млн теңгеге дейін | 60 | 117 000 теңге |
Халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын және атаулы әлеуметтік көмек алатын азаматтар үшін
| Жиынтық берешек сомасы | Ай саны | Ай сайынғы ең жоғары төлем |
|---|---|---|
| 1 млн теңгеге дейін | 18 | 56 000 теңге |
| 1 млн теңгеден 2 млн теңгеге дейін | 36 | 56 000 теңге |
| 2 млн теңгеден 3 млн теңгеге дейін | 48 | 62 500 теңге |
| 3 млн теңгеден 5 млн теңгеге дейін | 60 | 84 000 теңге |
| 5 млн теңгеден 7 млн теңгеге дейін | 84 | 84 000 теңге |
Рәсім қандай жағдайларда қолданылмайды
Ұжымдық реттеу рәсімі мынадай жағдайларда қолданылмайды:
- ипотекалық кредит немесе мүлік кепілімен қамтамасыз етілген кредит бойынша берешек болса;
- кредит кәсіпкерлік қызметпен байланысты болса;
- төлем қабілеттілігін қалпына келтіру, соттан тыс немесе сот арқылы банкроттық рәсімі басталып кеткен болса.
Сондай-ақ рәсім мыналарға қолданылмайды:
- алаяқтық жолмен рәсімделген кредиттер бойынша берешекке;
- үш айдан астам мерзімге кейінге қалдыру берілген кредиттер бойынша берешекке, оның ішінде мерзімді әскери қызметтен өтіп жүрген қарыз алушыларға;
- медиация туралы келісім қолданылатын кредиттер бойынша берешекке;
- платформа арқылы бұрын реттелген берешекке.
Маңызды
Ұжымдық реттеу рәсімі алғаш рет енгізіліп отыр, сондықтан оны қолдану барысында қосымша түсіндіруді қажет ететін сұрақтар туындауы мүмкін.
Сұрақтар немесе стандарттан тыс жағдайлар туындаған жағдайда, Finkelisim.kz сайтындағы "Өтініш жіберу" бөлімін таңдап, өтініш қалдыруға болады.
Дереккөз:
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі.
"Кредиттер бойынша берешекті реттеуге арналған бірыңғай Finkelisim.kz платформасы іске қосылды."
